การหลีกเลี่ยงจากริยาอฺ

หนทางหลีกห่างจากการริยาอ์
อบู อะมีนะฮฺ บิลาล ฟิลิปส์ 
อบุล อิซซ เรียบเรียง

สาเหตุอันเป็นรากฐานของริยาอ์คือการที่มีอีหม่านอ่อน ดังนั้นทุกๆปัจจัยที่จะช่วยเพิ่มอีหม่านให้เข้มแข็ง ก็จะช่วยลดโอกาสของการเกิดริยาอ์ให้เกิดน้อยลงไปด้วย ปัจจัยต่างๆที่จะช่วยเพิ่มอีหม่านจะนำมากล่าวไว้เป็นลำดับดังนี้

1.การเพิ่มพูนความรู้

สิ่งหนึ่งที่จะช่วยกำจัดปัญหาสำคัญต่างๆที่มุสลิมกำลังเผชิญอยู่ใน ทุกวันนี้ คือการเพิ่มพูนความรู้ศาสนาในตัวพวกเขา ดังคำดำรัสของอัลลอฮฺที่ความว่า“แท้จริงบรรดาผู้ที่มีความรู้จากปวงบ่าวของพระองค์เท่านั้นที่เกรงกลัวอัลลอฮฺ” (ฟาฏิรฺ 35:28)
ด้วยการเรียนรู้เตาฮีดและกิ่งก้านของมัน จะทำให้เขารับรู้ถึงอันตรายของริยาอ์ เขาจะตระหนักได้ว่า เฉพาะ อัลลอฮฺเท่านั้นที่จะต้องเกรงกลัว และเฉพาะความโปรดปรานจากพระองค์เท่านั้นที่พวกเราจะต้องแสวงหา“พวกเจ้าอย่าขับไล่บรรดาผู้ที่วิงวอนต่อพระเจ้าของพวกเขา ทั้งในเวลาเช้าและเวลาเย็น โดยปรารถนาความโปรดปรานจากพระองค์” (อันอาม 6:52 )
ยิ่งกว่านั้น เขาจะต้องไม่เกลียดกลัวการตักเตือนจากผู้อื่น แต่จะต้องตระหนักว่าสิ่งที่เขามุ่งหวังและรู้สึกปลาบปลื้มที่จะได้รับ คือความเมตตาและความโปรดปรานจากอัลลอฮฺ มิใช่การสรรเสริญเยินยอจากมนุษย์ด้วยกัน
“จงกล่าวเถิด(มุฮัมมัด) ด้วยความโปรดปรานของอัลลอฮฺ และด้วยความเมตตาของพระองค์ ดังกล่าวนั้น พวกเขาจงดีใจเถิด ซึ่งมันดียิ่งกว่าสิ่งที่พวกเขาสะสมไว้” (ยูนุส 10:58 )

2. ดุอา(การขอพร)

สิ่งที่จะป้องกันริยาอ์ได้ดีที่สุดและปฏิบัติได้ง่ายที่สุดคือการขอดุอา จากอบูมาซา อัลอัชอารีย์เล่าว่าวันหนึ่งท่านเราะซูลฯได้กล่าวคุฏบะฮฺแล้วกล่าวแก่พวกเราว่า “โอ้มนุษย์ทั้งหลายจงกลัวชีริกชนิดนี้เถิด เนื่องจากมันหลบเร้นยิ่งกว่าการคืบคลานของมดดำเสียอีก” มีผู้ถามท่านว่า โอ้เราะซูลุลลอฮฺเราจะหลีกห่างจากมันได้อย่างไรเมื่อมันซ่อนเร้นยิ่งกว่าการ คืบคลานของมดดำ ท่านตอบว่า พวกท่านจงกล่าวว่า “อัลลอฮุมมะอินนา นะอูซุบิกะ มินอันนุชริกะ บิกะ ชัยอัน นะอฺละมุฮุ วะนัสตัฆฟิรุกะ ลิมา ลา นะอฺละมุ (โอ้อัลลอฮฺ ข้าพระองค์ขอความคุ้มครองต่อพระองค์ ให้พ้นจากการที่ข้าพระองค์ตั้งภาคีด้วยสิ่งใดสิ่งหนึ่ง โดยที่ข้าพระองค์รู้ และข้าพระองค์ขออภัยโทษต่อพระองค์(ในชีริกที่อาจเกิดขึ้น)ในสิ่งที่ข้า พระองค์ไม่รู้)” [1]
ในอีกฮะดีษหนึ่ง อบูฮุร็อยเราะฮฺรายงานว่าท่านนบีฯได้กล่าวว่า ชีริกในหมู่พวกท่านซ่อนเร้นยิ่งกว่าการคืบคลานของมดดำเสียอีก และฉันจะบอกพวกท่านบางสิ่ง เมื่อพวกท่านปฏิบัติมัน มันจะขจัดจากตัวท่านทั้งชีริกเล็กและชีริกใหญ่ ท่านจงกล่าว “อัล ลอฮุมมะอินนี อะอูซุบิกะ อันอุชริกะ บิกะ วะอะนะ อะอฺละมุ วะอัสตัฆฟิรุกะ ลิมา ลา อะอฺละมุ (โอ้อัลลอฮฺ ข้าพระองค์ขอความคุ้มครองจากพระองค์ ให้พ้นจากการที่ข้าพระองค์ตั้งภาคี โดยที่ข้าพระองค์รู้ และข้าพระองค์ขออภัยโทษต่อพระองค์ในสิ่งที่ข้าพระองค์ไม่รู้)” [2]

3. การนึกถึงสวรรค์และนรก

การรำลึกถึงวันโลกหน้าจะช่วยเพิ่มความยำเกรงที่มีต่ออัลลอฮฺให้เพิ่มมากขึ้น และยังช่วยเพิ่มความปรารถนาที่จะออกห่างจากความผิดทั้งหลายมากยิ่งขึ้น ถ้าหากแต่ละคนได้ตระหนักว่า เป้าหมายที่แท้จริงของชีวิตนั้นมิใช่อยู่ที่การได้รับชื่อเสียงหรือความ เคารพยกย่อง และมิใช่เพื่อเป็นที่ยอมรับและความพึงพอใจของผู้อื่น แต่หมายถึงการทำให้ตนเองรอดพ้นจากไฟนรกและเข้าได้เข้าสู่สวนสวรรค์ ดังนั้นเขาจะพยายามอย่างเต็มที่ในการหลีกห่างออกจากชีริก “ดังนั้น ผู้ใดหวังที่จะพบพระผู้อภิบาลของเขา ก็ให้เขาประกอบการงานที่ดี และจงอย่าตั้งผู้ใดเป็นภาคีในการเคารพภักดีพระผู้อภิบาลของเขา” (18:110)

4. ปกปิดการงานที่ดี

วิธีการอย่างหนึ่งที่จะช่วยให้หลีกห่าง จากริยาอ์ คือการทำอิบาดะฮฺในที่ลับตา อิบาดะฮฺในที่ลับจะเกิดผลสองประการ ประการแรกจะไม่มีการโอ้อวดการงานต่อหน้าผู้อื่น ทำให้อันตรายจากการแสวงหาความประทับใจจากผู้อื่นไม่เกิดขึ้น และการงานดังกล่าวจะไม่ถูกทำลายจากการสรรเสริญเยินยอ ประการที่สองอิบาดะฮฺในที่ลับจะช่วยเพิ่มอีหม่านของเขา และยังช่วยป้องกันเขาจากการโอ้อวด
อุลามาอฺ อะฮฺลุลซุนนะฮฺ บางท่านได้ให้คำแนะนำว่า “ประชาชน(ก่อนหน้าพวกเรา)ชอบที่จะทำอิบาดะฮฺลับๆเป็นอย่างมาก จนบางครั้งภรรยาหรือเพื่อนคนสนิทของพวกเขาก็ยังไม่ทราบเรื่องดังกล่าว”
เมื่อไหร่ก็ตามที่บุคคลหนึ่งทำอิบาดะฮฺในที่ลับ เขาจะต้องพยายามอย่างดีที่สุด เพื่อสร้างความมั่นใจว่าจะไม่มีผู้อื่นพบเห็นสิ่งที่พวกเขาปฏิบัติ การบอกเล่าการงานที่ดีแก่ผู้อื่น เป็นหนึ่งในกับดักที่ชัยฏอนได้วางไว้ โดยมุ่งหวังให้ผู้ศรัทธาตกลงไปในหลุมพรางของริยาอ์ ซุฟยาน อัษเษาะรีย์ กล่าวว่า “เมื่อใดก็ ตามทีนักอิบาดะฮฺคนหนึ่ง ทำการงานที่ดีในที่ลับ ชัยฏอนจะกระซิบเขา จนกระทั่งทำให้เขาเล่าเรื่องดังกล่าวแก่ผู้อื่น จากนั้นมันจะเปลี่ยนอิบาดะฮฺในที่ลับไปสู่อิบาดะฮฺในที่สาธารณะ” [3]
เมื่อผู้รู้บางท่านหลั่งน้ำตาขณะบรรยายเนื่องจากความเกรงกลัวอัลลอฮฺ เขาจะต้องเช็ดมัน แล้วบอกแก่ผู้ฟังว่าเขามีไข้หนัก [4]
ดังที่อัลลอฮฺตรัสถึงผู้ศรัทธาความว่า “และยามก่อนอรุณรุ่ง พวกเขา(ยืนขึ้นละหมาด, วิงวอน)ขอการอภัยโทษ” (อัซซาริยาต 51:18) กล่าวได้ว่า การทำอิบาดะฮฺในที่ลับเป็นลักษณะอย่างหนึ่งของผู้ศรัทธาที่แท้จริง

5. การตึกตรองถึงความล้มเหลว

เมื่อบุคคลหนึ่งรู้สึกว่าอันตรายของริยาอ์กำลังคุกคามเข้ามา ให้เขารีบตระหนักต่อบาปทั้งหลายที่เขาได้ทำไว้ การตรึกตรองถึงความอ่อนแอของตนเอง อินชาอัลลอฮฺจะช่วยขจัดความรู้สึกลำพองทั้งหลายที่มีอยู่ในหัวใจของเขา และจะทำให้เขาสำนึกผิดแล้วกลับตัวกลับใจ เขาจะต้องไม่ให้ความสำคัญกับความดีที่สร้างไว้ แต่ควรเลือกที่จะสำนึกถึงความผิดที่เขาเข้าไปเกี่ยวข้อง หรือมีความดีที่เขาทำได้แต่กลับไม่ยอมทำ

6. การอยู่ร่วมกับผู้ที่มีความยำเกรง
ด้วยการคบหาและอยู่ร่วมกับผู้ที่มีความยำเกรงและผู้ที่มีความรู้ จะช่วยลดอันตรายของริยาอ์ลงอย่างมาก เนื่องจากบุคคลลักษณะนี้โดยส่วนใหญ่แล้วเป็นคนที่ดีกว่าเขา เขาจะได้รับประโยชน์จากความรู้และคุณธรรมของบุคคลเหล่านั้น เขาจะไม่รู้สึกว่าตนเองเคร่งครัดเป็นพิเศษเมื่ออยู่ร่วมกับพวกเขา และเป็นไปได้ที่ความโน้มเอียงสู่การริยาอ์จะได้รับการแก้ไข พวกเขาจะไม่ยกย่องความดีที่ทำอย่างเลยเถิด เพราะพวกเขาทราบดีว่าการกระทำดังกล่าวต่อต้านกับแบบอย่างของท่านนบีฯ ตามที่ได้กล่าวมาแล้วก่อนหน้านี้ และสิ่งนี้ยังช่วยลดริยาอ์ที่ส่อเค้าว่ากำลังจะเกิดขึ้น

7. การรู้จักริยาอ์

การไม่ใส่ใจต่อผลกระทบที่อันตรายของริยาอ์ ทำให้มนุษย์ตกเป็นเป้าของบาปใหญ่ชนิดนี้ ดังนั้นการรู้จักอันตรายที่แท้จริงของริยาอ์และรู้จักรูปแบบที่หลาก หลายของมัน จะทำให้เขาพยายามอย่างเต็มกำลังที่จะหลีกห่างจากโรคร้ายชนิดนี้

เชิงอรรถ

[1] รายงานโดย อิมามอะฮฺมัด (มุสนัด อะฮฺมัด เล่ม 4 หน้า 403) และสายรายงานอื่นๆ อัลฮิลาลีถือว่า
เป็นฮะดีษเศาะฮีฮฺ ใน อัรฺ-ริยาอฺ
[2] ฮะดีษเศาะฮีฮฺใน เศาะฮีฮฺ อัลญามิ๊อฺ หมายเลข 3731
[3] ตัลบีส อิบลีส น.180
[4] ตัลบีส อิบลีส น.150, 196

ที่มา http://www.tawbah.org